ශ්රී ලංකාව පසුගිය වසර තුනක කාලය තුළ, එනම් 2021 සිට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) සියයට 8 කට ආසන්න මූල්ය සංශෝධනයක් සිදු කර ඇති අතර, එය ඓතිහාසික මෙන්ම ජාත්යන්තර ප්රමිතීන්ට අනුව ද අසාමාන්ය ලෙස විශාල අගයක් ගන්නා බව ලෝක බැංකුව විසින් නිකුත් කරන ලද වාර්තාවක සදහන් වේ.මෙම තීරණාත්මක පියවර ආර්ථිකය ස්ථාවර කිරීමට, මූල්ය අසමතුලිතතා අවම කිරීමට සහ සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට අත්යවශ්ය විය.
ශ්රී ලංකාවට දැන් වඩාත් සමබර මූල්ය උපාය මාර්ගයක් සලකා බැලීමට හැකියාව ලැබී ඇත්තේ පසුගිය වසර තුනක කාලය තුළ සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සැලකිය යුතු ලෙස යථා තත්ත්වයට පත් වී ඇති බැවිනි.
මෙතෙක් සිදු කළ දැඩි මූල්ය සංශෝධන නිසා, වක්ර බදු ඉහළ යාම සහ රාජ්ය අංශයේ සේවකයන්ගේ සත්ය වැටුප් සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටීම හේතුවෙන් ගෘහස්ථ ආදායම්වලට අහිතකර ලෙස බලපෑම් ඇති විය. එසේම, රාජ්ය ආයෝජන පහත වැටීම හේතුවෙන් ආර්ථික වර්ධනය ද මන්දගාමී විය.
මූල්ය අභියෝග කළමනාකරණය කිරීම සඳහා, ශ්රී ලංකාවට දැන් වඩාත් සවිඥානිකව තම මූල්ය ප්රතිපත්තිය නැවත සකස් කිරීමට අවස්ථාව තිබේ. එමගින් මූල්ය අභිප්රේරණ සහ වර්ධනය, සාධාරණත්වය සහ තිරසාරත්වය අතර සමතුලිතතාවයක් පවත්වා ගත හැකිය. ලෝක බැංකුව විසින් සිදු කරන ලද නවතම පොදු මූල්ය සමාලෝචනයට (PFR) අනුව, ශ්රී ලංකාවේ පවතින මූල්ය සංශෝධනය වඩාත් තිරසාර, සාධාරණ සහ වර්ධන හිතකාමී කරන්නේ කෙසේද යන්න විශ්ලේෂණය කරයි.
එකී සමබරතාවය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ප්රධාන ක්රමෝපායන් දෙකක් හඳුනාගෙන ඇති බව ලෝක බැංකු වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
ආදායම් ඉහළ නැංවීම:
2029 වන විට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 1.5-2.0 ක අමතර ආදායමක්, සාධාරණත්වයට හෝ ආර්ථික වර්ධනයට හානියක් නොවන පරිදි ඉපැයීමේ හැකියාව ශ්රී ලංකාව සතු වේ. මේ සඳහා සෘජු බදු මත වැඩි වශයෙන් යැපීම, බදු පරිපාලනය නවීකරණය කිරීම සහ ඩිජිටල්කරණය කිරීම, මෙන්ම බදු ගෙවන්නන්ගේ විශ්වාසය වැඩි දියුණු කිරීම අවශ්ය වේ.
වියදම් කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීම:
තවදුරටත් වියදම් කප්පාදු කිරීම හෝ වැඩි කිරීම ප්රායෝගික නොවන බැවින්, දැනට පවතින වියදම් සීමාව තුළ වියදම්වල කාර්යක්ෂමතාව සහ සාධාරණත්වය වැඩි දියුණු කළ හැකිය. මේ සඳහා වැටුප් කළමනාකරණය වැඩි දියුණු කිරීම, ප්රාග්ධන වියදම් යටිතල පහසුකම් පරතරයන් පිරවීම සඳහා යොමු කිරීම සහ සමාජ ආධාර වැඩසටහන් වඩාත් ඉලක්කගත කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
ලෝක බැංකු වාර්තාවට අනුව, තිරසාර සහ සාධාරණ ආදායම් උත්පාදනය සඳහා මූලික ප්රතිසංස්කරණ ක්ෂේත්ර තුනක් හඳුනාගෙන ඇත.
සෘජු බදු මත යැපීම ඉහළ නැංවීම:
ආදායම් පදනම පුළුල් කරමින්, සමානාත්මතාවය වැඩි දියුණු කිරීම.
බදු පරිපාලනය නවීකරණය කිරීම සහ ඩිජිටල්කරණය කිරීම:
බදු එකතු කිරීමේ ක්රියාවලිය විධිමත් කිරීම, කාර්යක්ෂමතාව සහ විනිවිදභාවය වැඩි දියුණු කිරීම.
බදු ගෙවන්නන්ගේ විශ්වාසය වැඩි දියුණු කිරීම:
බදු ගෙවන්නන්ගේ සහභාගීත්වය සහ සහයෝගය දිරිමත් කිරීම.
මෙම පියවරයන් මගින්, ශ්රී ලංකාවට ආර්ථික ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගනිමින්, සිය පුරවැසියන්ට වඩාත් සමෘද්ධිමත් සහ සාධාරණ අනාගතයක් ගොඩනැගීමට අවස්ථාව ලැබෙනු ඇත.
